Prothese
Patiënten
Programma

Informatiesessie voor knieprothese

Wie spreekt je vandaag toe?

• De chirurg: Dr. Toon Claes, Dr. Van den Bogaert G.
• Hoofdverpleegkundigen van orthopedie - heelkunde:
  dhr. Melis Roger, dhr. Engelen Jo
• Ergotherapeute: mevr. Van der Veken Sandy
• Kinesist: dhr. Janssens Rene
• Sociale dienst: mevr. Belmans Julia

De chirurg

Uitgangspunten

• Een geïnformeerde patiënt revalideert gemakkelijker.
• Een prothese patiënt is niet ziek.
• Snel bewegen geeft een vlottere en betere genezing.
• Standaardisering van zorgen vermindert kans op compicaties.

Hoe dit realiseren?

• Goede begeleiding - vaste coach.
• Patiënt vooraf informeren over de aandoening, de ingreep, de revalidatie.
• Vast schema tijdens de opname, specifieke zorgen op maat van elke patiënt.
• Samenwerking tussen medisch team.

De coach

• Vaste helper, begeleider uit de familie of naaste omgeving van de patiënt.
• Volgt de patiënt tijdens de opname, revalidatie.
• Begeleidt patiënt thuis bij het hernemen van de dagelijkse activiteiten.

Het medisch team

• Samenwerking tussen:
  • Chirurg
  • Anesthesist
  • Verpleegkundigen
  • Kinesisten
  • Ergotherapeute
  • Sociaal assistenten
  • Huisarts

De knie

De knie

• Hoe ziet de normale knie eruit?
• Wat gebeurt er bij slijtage van de knie?
• De kunstknie of knieprothese.

De gezonde knie

Het kniegewricht

• Bovenbeen
• Onderbeen
• Knieschijf
• Kraakbeen laag

Het kniegewricht

• Beperkte hoeveelheid smeervocht.
• Zorgt voor vlotte glijdende beweging van de knie.

Het kniegewricht

• Boven en onderbeen worden verbonden door gewrichtsbanden.
• De meniscussen zijn de schijfjes tussenin die als schokbreker dienen.

Het kniegewricht

• De spieren rondom zorgen voor de beweging en de stabiliteit van de knie.

Slijtage van de knie

• Als normaal verouderingsproces: "artrose".
• Door een vroeger ongeval - operatie.
• Door ontstekingsproces: "reuma".

Slijtage van de knie

• Verdunning van de kraakbeenlaag.
• Kraters oneffenheden in het gladde oppervlak.

Slijtage van de knie

• Zwelling door overvloedige aanmaak van verdund gewrichtsvocht.
  • Gespannen gevoel
  • Moeilijker bewegen

Slijtage van de knie

• Wegslijten van binnen of buitenkant van de knie.
• Toenemende scheefstand van het been.
• Vorming van botaanwassen.

Slijtage van de knie

Slijtage van de knie

Tekens:

• Moeilijk stappen
• Trappen doen
• Lang staan
• Recht uit zit
• Kruk nodig voor langer wandelen
• Mankende gang
• Pijn in rust - nacht
• Stijfheid
• Zwelling - warmte - spanning
• Scheefstand

Slijtage van de knie

Behandeling: beginstadium

• Medicatie (maag!)
• Kniesteun - zolen - wandelstok
• Inspuiting (cortisone - gel)

Slijtage van de knie

Behandeling: beginstadium

Kijkoperatie van de knie.

• Verwijderen van losse stukjes bot-kraakbeen of meniscus.

Slijtage van de knie

Behandeling: tussenstadium

Ascorrectie

Halfprothese

De knieprothese

• Herbekleden van de 'versleten' gewrichtsoppervlakken door een slijtvaste kunststoflaag.

De knieprothese

De operatie

• Openen van het kniegewricht.
• Vrijleggen van de versleten oppervlakken van bovenbeen, onderbeen en knieschijf.

De knieprothese

De operatie

• Afhalen van dunne laag kraakbeen en bot van de uiteinden van dijbeen en scheenbeen.

De knieprothese

De operatie

• Herbekleden met een metaaloppervlak aan boven en onderzijde.
• Tussenliggend gedeelte in hard plastic (polyethyleen).

De knieprothese

De knieprothese

De knieschijf

De knieprothese

De knieprothese

De knieprothese

De knieprothese

De verwachtingen

• Pijnklachten in rust verminderen.
• Langer wandelen zonder pijn of manken.
• Betere beweeglijkheid.
• Trappen doen, fietsen, dagelijkse activiteiten,...

De knieprothese

Hoelang gaat een prothese mee?

• Indien geen problemen in beginfase:
  • Minimum 15 jaar.
  • Waarschijnlijk langer met nieuwere sterke 'tussenlaag' - polyethyleen.
  • Verbeterde technieken voor herplaatsen gefaalde prothese.

De knieprothese

Risico's

• Risico's tijdens de operatie:
  • Bloedvatletsels
  • Zenuwletsels
  • Breuken van het bot

Zijn gelukkig zeer zeldzaam.

De knieprothese

Risico's

• Risico's na de operatie:
  • Slechte genezing van de wonde.
  • Klontervorming in de bloedvaten.
    • van de benen (flebitis)
    • van de longen (longembolen)
  • Infectie of besmetting.
  • Ontwrichting van de prothese.
  • Vroegtijdig loskomen van de prothese.

De verdoving

De verdoving

Voor de ingreep

• Medische oppuntstelling
  • Vragenlijst
  • Pre-operatieve onderzoeken
  • Rookstop & nuchter zijn
  • Thuismedicatie meebrengen
• Mentale oppuntstelling
  • Preoperatieve consultatie

De verdoving

Vragenlijst

• Deel van patiëntenmap
• Nauwkeurig invullen
  • Idee over gezondheidstoestand.
  • Ervaring met vroegere ingrepen.
• Vragen met een * vergen verdere doorverwijzing naar de huisarts

De verdoving

1: Ruggeprik met pijnpompje

"prik" in de rug

Dikke naald (periduraal)
Dunne naald (spinaal)

Meting: hartslag
bloeddruk
zuurstof
ademhaling

De verdoving

Voordelen van deze techniek

• Je hoeft niet in slaap (narcose).
• Onmiddellijke verdoving van de benen tijdens de ingreep.
• Mogelijkheid voor verdere pijnstilling na de ingreep via een pompje.
  • Zelf bijduwen bij pijn

De verdoving

Na de operatie

• Verbinding met pompje.
• Wordt individueel bediend.
• Pijnstilling enkel indien nodig.
• Catheter wordt verwijderd na twee dagen,
  daarna orale medicatie of IM.

De verdoving

2: Volledige verdoving

• Op vraag van patiënt.
• Als ruggenprik niet mogelijk is.
• Combinatie met lokale verdoving in de lies voor pijnstilling na de operatie.

De Verpleging

Verloop

• U verblijft een 7 tal dagen bij ons in het ziekenhuis op de afdeling orthopedie (tweede verdieping) of heelkunde 1 (derde verdieping).
• Van dag -1 tot en met dag +6 is de normale verblijfsduur op onze acute afdeling.
• Indien er echter een noodzaak is om langer te blijven kan dit op de acute afdeling nog voor een beperkte tijd (afhankelijk van de reden van langere opname) of op onze sp dienst (zesde verdieping).

De voorbereiding van de huid

Wassen met uniwash!

• De voorbereiding van de huid is absoluut noodzakelijk om het risico van infecties te vermijden!
• Uniwash kan u verkrijgen bij de apotheek, u krijgt 10 flacons. U dient zich hiermee 3 maal te wassen. De 1ste keer de avond voor de opname in het ziekenhuis (4 fl.), de tweede keer de dag van opname 's ochtend thuis (4 fl.) en de laatste keer 's ochtend de dag van de operatie in het ziekenhuis (2 fl. deze brengt u mee van thuis).
• Hoe u zich dient te wassen kan u terug vinden in de brochure in uw patiëntenmap en hier online.

Dag -1

Dag voor de operatie

• Wassen met uniwash 's morgens thuis en 's avonds in het ziekenhuis
• Opname om 12.00 uur!
  • niet nuchter.
  • Patiëntenmap meebrengen en de reeds genomen onderzoeken die reeds gedaan zijn door uw huisarts.
  • Indien preoperatieve onderzoeken nog niet zijn genomen, wordt dit vandaag nog gedaan.
  • Speciale RX opname van de knie zal nog gebeuren.
  • TED kousen worden aangemeten en besteld indien u deze nog niet bezit.
  • Toedienen van fraxiparine (anti-trombose spuitje).
• Bezoek aan de anesthesist.
• Slaapmedicatie vragen indien inslapen moeilijk is.

Dag 0

Dag van de operatie

• Wassen met uniwash 's morgens.
• U krijgt een rustgevend medicament toegediend.
• Nuchter indien OK in voormiddag gepland is.
• Niet nuchter, u krijgt een licht ontbijt indien OK in namiddag gepland is.
• Na OK verblijft u op recovery.
• De operatie zelf duurt ongeveer 1 uur.
• Telefoonnummers van de afdelingen:
  • orthopedie: 014/24 63 20
  • heelkunde 1: 014/24 63 30
• Voet- en/of kuitpomp aanleggen
  + TED kousen

Dag 0

Dag van de operatie

• Parameters: pols, bloeddruk, temperatuur, wondcontrole en pijn/2 uur.
• Pijnmedicatie bijvragen indien nodig!
• Infuus, redon aanwezig na OK.
• Aircast (ijsemmer = continue koeling)
• Aanwezigheid van epidurale katheter?
• Aanwezigheid van blaassonde?

Dag +1

Dag na de operatie

• Parameters: pols, bloeddruk, temperatuur, wondcontrole en pijn op regelmatige tijdstippen
• Aircast + TED kousen
• Lichte maaltijden.
• Bedrust!
• Toilet wordt gegeven door verpleging.
• Bloedname 's morgens.
• Infuus nog aanwezig.
• Redon uit en wondverzorging na toer chirurg. (namiddag)
• Epidurale katheter blijft. (indien aanwezig)
• Blaassonde blijft. (indien aanwezig)

Dag +2

Tweede dag na operatie

• Epidurale katheter en blaassonde uit bij ochtendverzorging. (indien aanwezig)
• Infuus verwijderen in namiddag.
• Uit bed met hulp van ergo/kiné of verpleging.
• U wordt aangespoord tot gedeeltelijke zelfzorg.
• Gewone voeding.
• RX opname knie.
• Controle parameters.

Dag +3, +4 en +5

Derde, vierde en vijfde dag na de operatie

• Dagkledij aandoen!
• U gaat naar de oefenzaal.
• Wonde enkel verzorgen indien de verpleging dit nodig acht.
• Toilet met hulp van verpleging of ergotherapeute.

Dag +6

Zesde dag na de operatie = ontslagdag

• Dagkledij aandoen!
• U gaat naar de oefenzaal.
• Bij ontslag krijgt u mee naar huis:
  • Brief voor de huisarts.
  • Voorschrift voor verpleging om anti-trombose inspuiting toe te dienen. (tot 6 weken na operatie)
  • Voorschrift voor kinesist.
  • Controle afspraak bij chirurg + RX afspraak na 6 weken.
• Bij extreme pijn thv knie, temperatuursverhoging, roodheid van wonde, & onmiddellijk de huisarts contacteren!

De verpleging, uw vriend!

• We zijn er om u te helpen!
• Bij twijfel of vragen: contacteer ons!
• Samen gaan we u zo snel en goed mogelijk terug op de been brengen.

De kinesisten
en
ergotherapeute

De revalidatie

Doelstellingen tijdens uw verblijf:

• Snel bewegen van het kniegewricht voorkomt verstijving.
• Spierversterking en controle zijn van groot belang om vlot te stappen.
• Vertrouwen in het nieuwe gewricht (mag belast worden, mag bewegen).
• Pijnbestrijding (vb. ijs, vlug bewegen).
• Juiste gangpatroon aanleren.
• ADL oefenen - transferts.

De revalidatie

Mee te brengen bij opname:

• Goedzittende, lage, gesloten schoenen.
• Twee elleboogkrukken.
• Lange schoenaantrekker!

De revalidatie

Globaal verloop:

• Dag 1: oefentherapie in bed.
• Dag 2: opkomen en oefenen in gang/kamer.
• Dag 3 - 6: oefenen in oefenzaal.

De revalidatie

Dag +1, dag na de operatie

• Ijsverband (aircast).

De revalidatie

• Voetpomp of kuitpomp.

De revalidatie

• Been strekken + eventueel hoogstand

De revalidatie

• CPM of automatisch mobilisatie apparaat

De revalidatie

• Bovenbeenspieren aanspannen + oefeningen met voeten (circulatie).

De revalidatie

Dag +2

• idem dag 1
• Namiddag: start gangrevalidatie
  • Uit bed komen met kinesist

De revalidatie

• Rondstappen op kamer of gang met rollator of 2 krukken.

De revalidatie

• Opzitten in zetel +oefenen in buigen en strekken van de knieën.

De revalidatie

Dag +2

• Ergotherapeute komt kennismaken.
  • Oefenen op zelfstandigheid.
  • Vertrouwen geven ivm uw knieprothese.
  • Te vermijden bewegingen.

De revalidatie

Dag +3 - +6

• Oefenzaal: intensievere revalidatie.
  • Met 2 krukken of 1 kruk.

De revalidatie

• Oefenen op de pendelbank.
  • Buigen en strekken van de knie.
  • Spierversterkende oefeningen dij- en bilspieren.

De revalidatie

• Aanleren transferts.
  • Opkomen van stoel.
  • In en uit bed,...

De revalidatie

• Aanleren transferts.
  • Aanleren van trappen op- en afstappen.

De revalidatie

• Kamer.
  • Ijs- en/of voetpomp
  • Zelf wandelen op gang met toelating kinesist.

De revalidatie

Dag +3

• Ergo: ADL
  • In en uit bed.
  • In en uit zetel.
  • Zelf wassen en kleden.

Te vermijden bewegingen, informatie en vragen.

De revalidatie

Dag +4

• Ergo: ADL
  • Wassen, kleden.
  • Transferts: auto, toilet.
  • Valpreventie.
  • Praktische tips voor thuis.
    • Poetsen, tuin.
    • Iets oprapen.
    • Dragen van gewicht.

De revalidatie

Doelstellingen bij ontslag:

• Stappen met 1 of 2 krukken.
• Been volledig strekken en buigen tot 90°.
• Been gestrekt opheffen.
• Zelf uit bed of zetel komen.
• Trappen op en neer gaan.

De revalidatie

De sociale dienst

Vragen?

• Welke zorgen heb ik nodig als ik naar huis ga?
• Hoe zorgbehoevend ben ik als ik naar huis ga?
• Op welke hulp kan ik thuis beroep doen?

Waaraan te denken?

Voor de opname of tijdens de opname:

• Herstelverlof?
• Revalidatie afdeling?
• Huren van materiaal?
• Hulp in het huishouden?

Bij ontslag

• Thuisverpleging
• Thuisdiensten
• Warme maaltijden

Wat bij langere ziekenhuisopname?

Mogelijke oplossingen:

• Opname op de revalidatieafdeling (sp dienst).
• Opname in een revalidatiecentrum.
• Herstelverlof.

De patiëntenmap

Indeling

3 deeltjes in bundel

• Bundel met witte papieren: patiënt
• Bundel met gele papieren: huisarts
• Bundel met groene papieren: anesthesist

Patiënt

• Info: datum ingreep, datum opname: 14.00 uur
• Website orthopedie/ziekenhuis.
• De Knie: info over de gezonde knie, de zieke knie, TKP, de operatie, complicaties, wat mag u verwachten van uw prothese.
• Voorbereiden van uw huid voor de ingreep met Uniwash.

Patiënt

Belangrijke info aan de patiënt

• deze patiëntenmap
• SIS kaart
• Bloedgroepkaart en kaart allergieën indien u hierover beschikt
• Alle radiologische opnames ivm de ingreep
• Verslagen van onderzoeken ivm de ingreep
• Krukken
• Goede, stevige, dichte schoenen
• Gemakkelijke dagkleding
• Een lange schoenlepel
• Uw thuismedicatie en juiste dosering ervan
• Spataderkousen (lange), indien u deze niet heeft worden deze in het ziekenhuis aangemeten en besteld
• Eventueel dieet met richtlijnen
• Wassen met Uniwash, u dient de 2 resterende flacons mee te brengen!

Patiënt

Belangrijke info aan de patiënt:

Wat dient u te verwijderen voor de operatie?

• Ringen
• Kunstnagels
• Nagellak
• Tandprothese
• Piercings

Patiënt

Belangrijke info in te vullen door de patiënt:

• We vragen om deze gegevens correct in te vullen, zodat makkelijk terug te vinden is wie je contactpersoon is, je huisarts, kinesist, thuisverpleegkundige en eventuele andere hulpverleners, zodat wanneer dit nodig blijkt, deze vlot gecontacteerd kunnen worden.

  Verder kan u een overzicht van diensten terug vinden waar u na uw ontslag uit het ziekenhuis gebruik van kan maken.

Patiënt

Medische vragenlijst:

• Deze dient om ons inlichtingen te verschaffen over uw medische voorgeschiedenis, noodzakelijk om u op een veilige en juiste manier te behandelen.

  U dient het juiste antwoord te omcirkelen en aan te vullen indien dit gevraagd wordt.

  Als het moeilijk is deze vragenlijst alleen in te vullen, vraag dan hulp aan uw huisarts.

Patiënt

Informed consent = toestemmingsformulier

• Dit is in tweevoud aanwezig, 1 exemplaar is voor u en 1 exemplaar voor het ziekenhuis. Beide dient u te handtekenen en 'gelezen en goedgekeurd' eronder te plaatsen.

  Door dit te doen verklaard u dat u op de hoogte bent gebracht door de arts van de aandoening die u heeft, welke procedure gevolgd zal worden en welke mogelijke complicaties er verbonden zijn aan de operatie. U geeft toestemming voor de opname en de voorgestelde behandeling en u verklaart zich akkoord met de richtlijnen.

Patiënt

Het verblijf in het ziekenhuis:

• Van dag tot dag wordt u door de verpleegkundigen en het revalidatieteam informatie gegeven over welke zorgen u toegediend zal krijgen en wat er u allemaal te verwachten is die dag.
• Dit bundeltje dient u uit de map te nemen en mee naar het ziekenhuis te brengen om zo zelf dag per dag uw revalidatie mee te kunnen opvolgen.

De huisarts

• De bedoeling is dat u met de map naar de huisarts gaat en dat deze de nodige gegevens invult zodat uw verblijf zo voorspoedig mogelijk zal verlopen.
• De gegevens zijn noodzakelijk om een zo volledig mogelijk preoperatief overzicht te hebben.
• Medicatie wordt door de huisarts op het blad ingevuld.
  Denk aan de bloedverdunners die u neemt!
• Enkele onderzoeken die reeds bij de huisarts voor de opname dienen te gebeuren zijn: bloedname, EKG, RX thorax, anamnese en klinisch onderzoek. Mogen we vragen de resultaten en foto's mee te brengen naar het ziekenhuis bij opname! Indien de huisarts al deze onderzoeken niet kan doen, worden deze in het ziekenhuis de dag van opname gepland en uitgevoerd.

De anesthesist

• In de loop van de opnamedag zal u naar de anesthesist doorverwezen worden. Die zal nog eventuele bijkomende onderzoeken uitvoeren of aanvragen. Tevens zal deze de papieren invullen, zodat een vlot verloop tijdens de operatie mogelijk is. Indien u nog vragen hebt rond de anesthesie kan u deze stellen tijdens het gesprek.

Bedankt voor uw aandacht en....
tot ziens!